الفيض الكاشاني
86
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
زمرهء ثروتمندان داخل مىشود و نامش از دفتر تهيدستان حذف مىگردد و حالت قناعت وقتى كامل مىشود كه هميشه در دنيا به پايينتر از خود بنگرد نه به بالاتر از خود ؛ زيرا شيطان همواره نظر انسان را در امور دنيا به كسى كه بالاتر از خودش است متوجّه مىسازد و مىگويد : چرا در طلب دنيا سستى مىكنى ؟ در حالى كه صاحبان ثروت از خوراك و پوشاك بهرهمند مىباشند ؟ ولى شيطان در امور دينى نظر انسان را به پائينتر از خودش متوجّه مىكند و مىگويد : چرا بر خودت سخت مىگيرى و از خدا مىترسى ؟ در حالى كه فلانى داناتر از تو است و از خدا نمىترسد و تمام مردم سرگرم بهرهورى از نعمتهاى دنيايند ، پس چرا مىخواهى از آنها جدا باشى ؟ ابوذر مىگويد : دوستم پيامبر ( ص ) به من وصيّت كرد كه به پايينتر از خودم بنگرم نه به كسى كه بالاتر از خودم است . « 60 » يعنى در كارهاى دنيا به پايينتر از خود نگاه كنم . از پيامبر ( ص ) روايت شده است : « هرگاه يكى از شما كسى را ببيند كه خدا او را در مال و آفرينش بر ديگران برترى داده است بايد به كسى بنگرد كه پايينتر از خودش است » . « 61 » و با توجّه به اين امور است كه مىتواند صفت قناعت را به دست بياورد و اساس كار شكيبايى و كوتاهى آرزوست و بداند كه نتيجهء صبر چند روزهء او در دنيا بهرهمندى روزگارى دراز [ در آخرت ] است . پس حالت او مانند مريضى است كه بر تلخى دوا صبر مىكند ، براى اين كه سخت انتظار بهبودى دارد . در فضيلت بخشندگى ( 1 ) بايد دانست كه اگر انسان مال نداشت بجاست كه قناعت ورزد و از حرص خود بكاهد و اگر مال در اختيار دارد شايسته است كه حالت ايثار و بخشندگى و برگزيدن
--> ( 60 ) اين حديث را احمد در مسند ، ج 5 ، ص 155 ، روايت كرده است . ( 61 ) اين حديث را احمد و بخارى و مسلم به سندى صحيح از ابو هريره روايت كردهاند چنان كه در جامع الصغير آمده است .